પહેલા જન્મદિવસ પછી બાળક ઘરના બધા સાથે એ જ ભોજન ખાઈ શકે — બસ તેને વધુ નરમ, નાના ટુકડામાં અને ઓછા મીઠા-મસાલાવાળું બનાવો. પેટ નાનું હોવાથી બાળક માટે રોજ 3 ભોજન અને 2 નાસ્તા સૌથી સારાં રહે છે. દૂધ મુખ્ય ખોરાક રહેવાને બદલે ભોજન સાથે અપાતું પીણું બની જાય છે.
ઉંમર
આશરે એનર્જી
દૂધ
માત્રા
12–23 મહિના
700–1,000 kcal
300–400 ml (વધુમાં વધુ 500 ml)
એક ભોજનમાં દરેક વાનગીના 1–2 ટેબલસ્પૂન
2–3 વર્ષ
1,000–1,400 kcal
રોજ આશરે 2 કપ ડેરી
એક ભોજનમાં દરેક વાનગીના 2–3 ટેબલસ્પૂન
ભૂખ એક દિવસથી બીજા દિવસે બદલાય તે સામાન્ય છે. ખોરાક તમે આપો; કેટલું ખાવું તે બાળક નક્કી કરે.
ઉદાહરણ દિવસ: ભારતીય શાકાહારી બાળક (18 મહિના)
સમય
મેનુ
નાસ્તો
દૂધમાં રાંધેલી રાગીની રાબ સાથે છૂંદેલું કેળું
સવારે વચ્ચે
નાસપતી કે પપૈયાના નરમ ટુકડા
બપોરનું જમવાનું
છૂંદેલાં શાકભાજી અને ઘી સાથે દાળ-ચોખાની ખીચડી
સાંજે
ઘરના દહીં સાથે ફળ
રાતનું જમવાનું
દાળમાં બોળેલા નરમ રોટલીના ટુકડા
ગળામાં ખોરાક ફસાતો અટકાવવો
ઓછામાં ઓછાં 4–5 વર્ષ સુધી કાચું કડક ગાજર, પોપકોર્ન, આખી દ્રાક્ષ અને આખો સૂકો મેવો ન આપો — તેના બદલે સૂકા મેવાનો પાઉડર કરો અને દ્રાક્ષના ચાર ટુકડા કરો.
ખાતી વખતે બાળક બેઠેલું હોય અને કોઈ મોટું વ્યક્તિ નજીક હોય તેની ખાતરી કરો.
ચેરી ટામેટાં અને દ્રાક્ષ જેવા ગોળ ખોરાક લંબાઈમાં કાપો.
શું તમારું બાળક વધારે પડતું દૂધ પીએ છે?
રોજ આશરે 500 ml થી વધુ દૂધથી બાળકનું પેટ ભરાઈ જાય છે અને બીજો ખોરાક ખાતું નથી, અને ઘણી વાર આયર્નની ઉણપથી એનિમિયા થાય છે. દૂધ ભોજન પછી અને બોટલને બદલે કપમાં આપો.
આશરે 3 નાનાં ભોજન અને 2 નાસ્તા, દરેકમાં જુદા જુદા ખોરાકના થોડા ટેબલસ્પૂન, સાથે આશરે 300–400 ml દૂધ. માત્રા માટે બાળકની ભૂખને અનુસરો.
જમતી વખતે નખરાં કરતા બાળકને કેવી રીતે સંભાળવું?
દબાણ કર્યા વગર થાળીમાં જુદા જુદા ખોરાક મૂકતા રહો. કોઈ નવો ખોરાક સ્વીકારતાં પહેલાં બાળકને 10–15 વાર ચાખવો પડી શકે. આખું કુટુંબ સાથે જમો, અને ના પાડેલા ભોજનની જગ્યાએ દૂધ કે નાસ્તો ન આપો.
નાના બાળક માટે કયા મસાલા ઠીક છે?
હળદર, જીરું અને થોડું આદુ જેવા હળવા મસાલા ઠીક છે. મીઠું અને મરચું ઓછું રાખો અને ધીમે ધીમે વધારો.