પ્રેગ્નન્સી ડાયાબિટીસ (GDM) ડાયટ પ્લાન
ટ્રાઇમેસ્ટર પ્રમાણે પ્રેગ્નન્સી ડાયાબિટીસ ડાયટ પ્લાન: ખાંડ વગરનાં ભારતીય કે ગ્લોબલ ભોજન અને નાસ્તાનો, રિફાઇન્ડ કાર્બ વગરનો મફત 7 દિવસનો લો-GI ચાર્ટ.
દ્વારા લખાયેલ HealthSensibly એડિટોરિયલ ટીમHealthSensibly સંપાદકીય ટીમ દ્વારા સમીક્ષા કરેલઅપડેટ કરેલ
પ્રેગ્નન્સી ડાયાબિટીસમાં કેવી રીતે ખાવું જોઈએ?
જેસ્ટેશનલ ડાયાબિટીસ (GDM) એટલે પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન વધતી બ્લડ શુગર, જે સામાન્ય રીતે 24–28 અઠવાડિયે થતા ગ્લુકોઝ સ્ક્રીનિંગ ટેસ્ટમાં પકડાય છે. હેતુ ખાવાનું ઓછું કરવાનો નથી — તમને અને તમારા બાળકને પ્રેગ્નન્સીની વધારાની શક્તિની જરૂર તો છે જ — પણ કાર્બોહાઇડ્રેટ આખા દિવસમાં સરખા વહેંચવાનો અને એવા પ્રકાર પસંદ કરવાનો છે જે બ્લડ શુગર ધીમે ધીમે વધારે. આ જનરેટર પ્રેગ્નન્સીનો તમારો પૂરો કેલરી ટાર્ગેટ જાળવે છે, મીઠાઈ અને ખાંડવાળો કે હાઇ-GI ખોરાક બાકાત રાખે છે, અને સૂતાં પહેલાંનો નાસ્તો ઉમેરે છે.
GDM-ફ્રેન્ડલી થાળી કેવી રીતે બનાવવી
- અડધી થાળી: સલાડ અને સ્ટાર્ચ વગરનાં શાકભાજી
- પા ભાગ: પ્રોટીન — ટોફુ, ચિકન, માછલી, ઈંડાં, દહીં, પનીર, દાળ
- પા ભાગ: લો-GI કાર્બ — 1–2 બાજરી, જુવાર કે મલ્ટિગ્રેન રોટલી, અથવા મિલેટ કે બ્રાઉન રાઇસની નાની વાટકી
- દર 2–3 કલાકે ખાઓ: 2–3 નાના નાસ્તા અને 3 ભોજન
બ્લડ શુગરના સામાન્ય ટાર્ગેટ
| ટેસ્ટનો સમય | ટાર્ગેટ (mg/dL) | ટાર્ગેટ (mmol/L) |
|---|---|---|
| ખાલી પેટે (ઊઠીને તરત) | 95થી ઓછું | 5.3થી ઓછું |
| જમ્યા પછી 1 કલાકે | 140થી ઓછું | 7.8થી ઓછું |
| જમ્યા પછી 2 કલાકે | 120થી ઓછું | 6.7થી ઓછું |
તમારા ડૉક્ટરના ટાર્ગેટ થોડા જુદા હોઈ શકે — હંમેશાં તેમના ટાર્ગેટને જ પ્રાધાન્ય આપો.
ઉદાહરણ દિવસ: ભારતીય શાકાહારી GDM પ્લાન (બીજું ટ્રાઇમેસ્ટર)
| સમય | મેનુ |
|---|---|
| સવારનો નાસ્તો | ફુદીનાની ચટણી સાથે 2 મગની દાળના ચીલા |
| બપોર પહેલાં | 5 બદામ + 1 સફરજન કે જામફળ |
| બપોરનું ભોજન | દહીં, સલાડ, 1 વાટકી મિક્સ શાક, 1 વાટકી દાળ, 2 જુવારની રોટલી |
| સાંજે | ખાંડ વગરની ગ્રીન ટી + 1 વાટકી શેકેલા મખાના |
| રાતનું ભોજન | સલાડ + 1 વાટકી દાળ + 1 વાટકી શાકભાજીવાળા ફાડા (દલિયા) |
| સૂતાં પહેલાં | 5 બદામ + 1 નાની વાટકી સાદું દહીં |
પ્રેગ્નન્સી ડાયાબિટીસમાં શું ટાળવું
- મીઠાઈ, ગળી વાનગીઓ, મધ, ગોળ અને ખાંડ
- ખાંડવાળી ચા કે કૉફી, સોફ્ટ ડ્રિંક્સ અને ફળોનો જ્યુસ
- બેકરીની વસ્તુઓ, બિસ્કિટ, વ્હાઇટ બ્રેડ અને મેંદો
- સાબુદાણા, બટાકા અને સફેદ ભાત મોટા પ્રમાણમાં
- ખૂબ મીઠાં ફળ (દ્રાક્ષ, ચીકુ, કેરી) વધારે પ્રમાણમાં — ભોજન સાથે થોડું લેવું વધુ સારું
મોટા ભાગની સ્ત્રીઓમાં ડિલિવરી પછી બ્લડ શુગર નોર્મલ થઈ જાય છે, પણ GDM થયો હોય તો આગળ જતાં ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધે છે — એટલે ડિલિવરી પછી 6–12 અઠવાડિયે ગ્લુકોઝ ટેસ્ટ કરાવો અને સારું ખાવાનું ચાલુ રાખો. બાળકના જન્મ પછી અમારો ડિલિવરી પછીનો ડાયટ પ્લાન અપનાવો.
તમારા સવાલો, અમારા જવાબ
પ્રેગ્નન્સી ડાયાબિટીસમાં કેટલો ભાત ખાઈ શકાય?
થોડો જ — લગભગ અડધીથી એક નાની વાટકી, બને તો મિલેટ કે બ્રાઉન રાઇસ, દહીં, શાક અને દાળ સાથે. ભાતવાળા ભોજન પછી બ્લડ શુગર ચેક કરો જેથી ખબર પડે કે તમારું શરીર કેવો પ્રતિભાવ આપે છે.
GDMમાં કયાં ફળ ખાઈ શકાય?
દાડમ, બેરી, સંતરાં, નાસપતી, સફરજન અને જામફળ થોડા પ્રમાણમાં. જ્યુસને બદલે આખું ફળ દહીં કે સૂકા મેવા સાથે લો.
ઓછું ખાવાથી બ્લડ શુગર ઘટશે?
પ્રેગ્નન્સીમાં કેલરી એકદમ ઘટાડવાની સલાહ નથી. તેના બદલે કાર્બોહાઇડ્રેટ આખા દિવસમાં વહેંચો અને લો-GI ખોરાક પસંદ કરો; જો ફક્ત ડાયટ પૂરતો ન હોય તો ડૉક્ટર ઇન્સ્યુલિન કે ગોળીઓ ઉમેરી શકે છે.
ડિલિવરી પછી પ્રેગ્નન્સી ડાયાબિટીસનું શું થાય?
મોટા ભાગની સ્ત્રીઓમાં બાળકના જન્મ પછી તે મટી જાય છે. ડિલિવરી પછી 6–12 અઠવાડિયે બ્લડ શુગર ચેક કરાવો, અને ત્યાર પછી નિયમિત કરાવતા રહો.
સંદર્ભ: ACOG: જેસ્ટેશનલ ડાયાબિટીસ · NHS: જેસ્ટેશનલ ડાયાબિટીસ
ઉપર આપેલા સ્રોતો સાથે ચકાસેલું. આ સામાન્ય આરોગ્ય માહિતી છે, મેડિકલ સલાહ નથી — તમારા માટે શું યોગ્ય છે તે તમારા ડૉક્ટર કે રજિસ્ટર્ડ ડાયટિશિયનને પૂછો.
બીજા મફત ડાયટ પ્લાન જુઓ
આ કોણે લખ્યું અને તપાસ્યું
અમારા સંપાદકો દરેક ટૂલની સમજૂતી અને માર્ગદર્શિકા વર્તમાન માર્ગદર્શિકાઓ અને સંશોધનોના આધારે સરળ ભાષામાં લખે છે, અને પેજ પર સ્ત્રોતોની યાદી આપે છે.
અમે દરેક ટૂલ અને માર્ગદર્શિકાને પેજ પર સૂચિબદ્ધ સ્ત્રોતો સાથે તપાસીએ છીએ અને જ્યારે માર્ગદર્શન બદલાય ત્યારે તેને અપડેટ કરીએ છીએ.
અપડેટ કરેલ: · અમે કન્ટેન્ટ કેવી રીતે લખીએ છીએ અને રિવ્યુ કરીએ છીએ